ویژه نامه "افلاطون" نشریه لوپوئن فرانسه گفت وگویی با "رمی براگ" استاد فلسفه قرون میانه در دانشگاه پاریس یک (سوربن) و دانشگاه مونیخ درباره تاثیر مکتب نوافلاطونی بر ادیان سهگانه از جمله بر اسلام انجام داده است که بخشهایی از ان را (هرچند حرف تازهای نباشد) برای شما دراینجا میاورم.
براگ با اشاره به اینمطلب که اغلب از افلاطون بهعنوان پدر دوگانگی "جان – جسم" یاد میکنند و این دوگانگی از ویژگیهای مهم ادیان ابراهیمی است به چندوچون این تاثیر اشاره می کند.
وی الهام پذیری آبای کلیسا از رسایل افلاطونی در تدوین آموزه های مسیحی خیروشر و خلقت را نشان داده و در مورد اسلام می گوید:
در زمان ظهور اسلام، جریان نوافلاطونی به اوج خود رسیده بود و دنیایعرب از مدار جریانهای فرهنگی بزرگ جهان آنروز خارج بود.
با اینهمه، دانستن این نکته جالب است که چگونه خدای اسلام میتواند به ترکیبی دینی از دو اصل اساسی جریان نوافلاطونی یعنی "واحد مطلق ناشناخته" و نیز "عقل کلی که دانای کل وخالق خلاق مطلق" است، شباهت داشته باشد.
آیه مشهور قران در سوره 112 که اخلاص را تعریف می کند و بر احدیت و بیهمتایی خدا دلالت دارد - او نه کسی را زاده و نه از کسی زاده شده است – برهمان شیوه و سیاقی است که پیش از آن در آثار نوافلاطونیانی چون "ماکروبیوس" و "ماریوس ویکتورینوس" دیده شده است.
بنابراین، مبانی پایهای یک مکتب رقیق شده نوافلاطونی را در برخی نحلههای عرفانی مسلمانان و حتی تشیع زمانی که می خواهد تصویری از جهان ارایه دهد، میتوان دید.
براگ به تغافل حاکم بر قرون میانه از اثار و دیالوگهای افلاطونی اشاره میکند، تغافلی که گاه بهغلبه آثار ارسطو از جمله نزد اندیشمندان آندلس همچون ابنمیمون انجامیده است، ابنمیمون اصولا با وجود آثار ارسطو مراجعه به آثار افلاطون را بیفایده میداند.
با اینهمه آثار افلاطون در آرای ابنرشد زمانی که "جمهوری" را شرح میکند و آرای فارابی در "آرای اهل مدینه فاضله" و بازسازی فیلسوف-شاه افلاطونی و نزد بوعلی سینای شیخالرییس زمانی که اصناف سهگانه جمهوری افلاطون را بکار می گیرد، بازتاب یافته است.
***
پ.ن: اندیشه نوافلاطونی از سال 232 در رم و اسکندریه با آثار و ارای "آمونیوس ساکاس" و سپس "فلوطین" آغاز و در دوره های بعد به شرق اسلامی رسید و در آرای فیلسوفان مسلمان درخشش گرفت. اساس این جریان را ترکیب آرای افلاطون و ارسطو و معنویت گرایی عقلانی در برابر الهیات رسمی تشکیل میدهد. "نوافلاطونی" ابتکار "توماس تایلور" (1758-1835) محقق و مترجم انگلیسی آثار افلاطون و فلوطین و "هاینریش فون اشتاین" اندیشمند آلمانی در 1864 است.
Libellés : اندیشه
Link
|
|